Sâm (ginseng) dùng để chỉ các loài thuộc chi Panax, họ Nhân sâm (Araliaceae). Hiện nay có khoảng 18 loài thuộc chi Panax đã được phát hiện (Wen và cs, 2009). Sâm Ngọc Linh hay còn gọi là sâm Việt Nam được phát hiện năm 1973 là một trong 4 loại sâm quý của thế giới bên cạnh sâm Triều tiên Panax ginseng (Korea ginseng), sâm Mỹ Panax quinquefolius (American ginseng), sâm tam thất Panax notoginseng (Chinese ginseng).
Kết quả nghiên cứu trong thân rễ của sâm Ngọc Linh chứa hơn 52 hoạt chất saponin (gingsenoside) trong đó có 26 hợp chất có cấu trúc hoá học đã biết và 26 saponin có cấu trúc mới không có trong các loại nhân sâm khác được đặt tên là Vina-ginsenoside-R1-R24 (Nguyễn Minh Đức và cộng sự , 1994, Trần Lê Quan và cộng sự, 2001). Ngoài ra, sâm Ngọc Linh còn chứa 17 thành phần acid béo, 18 acid amin, 20 nguyên tố vi lượng và các hợp chất sterol cụ thể là β-sitosterol và daucosterin (β-sitosteryl-3-O-β-D-glucopyranosid) các hợp chất glucid như đường tự do, đường toàn phần, tinh dầu, vitamin C (Nguyễn Minh Đức và cộng sự, 1994).
Những nghiên cứu về dược lý cho thấy sâm Ngọc Linh có tác dụng tăng lực hồi phục sức khỏe, tác động lên hệ thần kinh trung ương, cải thiện trí nhớ, chống stress, trầm cảm, giải lo âu, chống oxy hóa, kích thích hệ miễn dịch không đặc hiệu, tác dụng điều hòa hoạt động tim mạch, nâng cao huyết áp trong trường hợp hạ huyết áp do mất máu, giảm cholesterol, giảm lipid toàn phần và lipoprotein, tác dụng nội tiết tố sinh dục, tác dụng hiệp lực với thuốc điều trị bệnh đái tháo đường, ung thư.
Sâm Ngọc Linh đã được chính phủ xác định là một sản phẩm quốc gia hàng đầu và đã được Thủ tướng chính phủ Nguyễn Xuân Phúcđặt tên là “Quốc bảo”. Hiện nay dược liệu này được phát triển thành nhiều sản phẩm khác nhau.
Ts. Hà Thị Loan
